Lễ hội Vu lan
Vu lan là mùa lễ báo hiếu của Phật giáo, chính lễ vào Rằm tháng Bảy (15/7 âm lịch). Ý nghĩa, những việc thường diễn ra ở chùa và vài lưu ý khi đi lễ.
Biên soạn: Ban biên tập
Cập nhật 7 phút đọc
Vu lan là mùa lễ của Phật giáo dành cho việc báo hiếu cha mẹ, ông bà và tưởng nhớ tổ tiên. Lễ diễn ra trong các ngày của tháng Bảy âm lịch, còn chính lễ vào Rằm tháng Bảy (15/7 âm lịch). Một số nơi gọi lễ này là Vu lan - Báo hiếu hoặc Đại lễ Vu lan - Báo hiếu.
Ý nghĩa
Thông bạch Vu lan - Báo hiếu Phật lịch 2570 (2026) do Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN), ký phổ biến. Theo văn bản, lễ Vu lan của đạo Phật từ lâu hòa quyện với đạo lý hiếu nghĩa của người Việt, và tục cúng Rằm tháng Bảy đã tạo nên mùa lễ Vu lan - Báo hiếu. Đây là dịp để mỗi người nhắc lại lời nguyện đền ơn cha mẹ, ông bà, cũng là dịp nhớ ơn tổ tiên, anh hùng dân tộc và liệt sĩ.
Bài “Vu lan - trở về nuôi lớn hiếu tâm” trên Giác Ngộ Online viết rằng báo hiếu không dừng ở việc chăm lo vật chất cho cha mẹ, mà còn phải giúp cha mẹ được an vui, sống hướng thiện. Bài cũng nhắc đến Tứ trọng ân: ân cha mẹ, ân Tam bảo và thầy tổ, ân quốc gia xã hội, ân muôn loài. Vì vậy, theo bài, chữ hiếu trong đạo Phật vượt ra ngoài tình cảm gia đình, thành lòng biết ơn với mọi điều mình đang nhận được.
Nguồn gốc từ kinh Vu lan bồn
Lễ bắt nguồn từ kinh Vu lan bồn. Hòa thượng Thích Trí Quảng cho biết kinh do Trúc Pháp Hộ (Dharmaraksa) dịch năm 265, đời Tây Tấn, Trung Quốc. Theo ngài, tên kinh nghĩa là “cứu đảo huyền”.
Theo kinh, sau khi đắc lục thông, Tôn giả Mục Kiền Liên dùng huệ nhãn thấy mẹ mình đang ở cõi ngạ quỷ. Ngài dâng bát cơm, nhưng cơm vừa đến miệng bà đã bốc lửa. Ngài liền cầu xin Đức Phật chỉ cách cứu mẹ.
Đức Phật dạy rằng sức một người, dù có thần thông, cũng chưa đủ. Cần nhờ oai lực của chư Tăng mười phương. Rằm tháng Bảy là ngày Tự tứ, khi chư Tăng kết thúc ba tháng an cư kiết hạ, nên là lúc thích hợp để thiết lễ cúng dường và thỉnh chư Tăng chú nguyện. Mục Kiền Liên làm theo, và mẹ ngài thoát khỏi kiếp ngạ quỷ.
Theo bản trích từ sách của Hòa thượng Thích Thiện Hoa, Mục Kiền Liên sau đó hỏi Phật rằng người đời sau có thể làm lễ này không. Đức Phật đáp là được, để đền ơn cha mẹ hiện tại và cha mẹ nhiều đời trước. Hòa thượng Thích Trí Quảng cũng viết rằng phẩm vật dâng cúng cần thanh tịnh, không cần cầu kỳ, tốn kém.
Ở chùa vào ngày lễ
Thông bạch Phật lịch 2570 (2026) đề nghị các chùa và cơ sở tự viện tổ chức lễ tại chùa, và tổ chức tưởng niệm tại nghĩa trang liệt sĩ khi được chính quyền chấp thuận. Các nội dung được nêu gồm:
- tụng các kinh Vu lan, Báo hiếu phụ mẫu, Mục Liên sám pháp và A Di Đà, hồi hướng cho tổ tiên và liệt sĩ;
- thuyết giảng về ý nghĩa Vu lan - Báo hiếu;
- đại lễ cầu siêu và thắp nến tưởng niệm;
- nghi thức cài hoa hồng lên áo để nhớ ơn cha mẹ sinh thành;
- các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, như thăm và tặng quà người có công, gia đình liệt sĩ;
- chương trình văn nghệ về công cha nghĩa mẹ, nếu có.
Nghi thức cài hoa hồng quen thuộc với nhiều người đi lễ. Theo Giác Ngộ Online, tại Tịnh thất An Lạc (xã Hiệp Phước, vùng ven TP.HCM), bất kỳ ai tham dự, dù là Phật tử hay không, đều được cài một bông hồng lên ngực áo. Hoa đỏ dành cho người còn cha mẹ, hoa trắng dành cho người đã mất cha hoặc mẹ.
Mỗi nơi có thêm những nghi thức riêng. Theo Giác Ngộ Online, pháp hội ở Việt Nam Quốc Tự (TP.HCM) kéo dài hai ngày, gồm các khóa tụng kinh Địa Tạng, lễ phóng liên đăng và lễ chẩn tế; người dân đến dự và ghi tên thân nhân đã mất để được cầu nguyện. Đây chỉ là một ví dụ, không phải chương trình chung của mọi chùa.
Ngoài việc đến chùa, bài “Vu lan - trở về nuôi lớn hiếu tâm” gợi ý dâng nén hương lên bàn thờ gia tiên và dành thêm thời gian bên cha mẹ khi các vị còn tại thế.
Lưu ý khi đi chùa
Đây là những lưu ý chung, không phải quy định của một chùa cụ thể.
- Trang phục: chọn đồ kín đáo, gọn gàng, màu nhã.
- Giữ trang nghiêm: nói khẽ, tắt chuông điện thoại khi vào chánh điện và đạo tràng.
- Đông người: theo Giác Ngộ Online, pháp hội ở Việt Nam Quốc Tự thu hút rất đông Phật tử và người dân. Bạn nên đi sớm, giữ trật tự và nhường chỗ cho người lớn tuổi.
- Giữ xe: gửi xe đúng nơi quy định, không dừng xe chắn lối vào chùa.
- Chụp ảnh: hạn chế chụp khi đang hành lễ, không chụp cận mặt người đang cầu nguyện và nên xin phép khi cần.
- Lửa, hương, nến: Thông bạch Phật lịch 2569 (2025) nhắc việc tổ chức lễ cần trang nghiêm, tiết kiệm và chú ý phòng cháy chữa cháy. Bạn nên thắp hương, nến đúng nơi quy định.
- Dâng cúng: Thông bạch Phật lịch 2569 (2025) cũng nhắc nên tránh các hình thức dịch vụ và nghi lễ không hợp với chính pháp. Hòa thượng Thích Trí Quảng viết rằng phẩm vật dâng cúng cần thanh tịnh, không cần cầu kỳ, tốn kém.
Nơi tham dự
Lễ này được tổ chức ở nhiều chùa và cơ sở tự viện thuộc GHPGVN, và bạn có thể đến ngôi chùa gần nhà mình. Trang của bốn ngôi chùa dưới đây có ghi lại hoạt động mùa Vu lan của các năm trước, kèm ngày và nguồn. Đó không phải lịch của năm nay; chương trình và giờ giấc có thể thay đổi theo từng năm và từng chùa, nên xác nhận trước khi đi.
Câu hỏi thường gặp
Chính lễ Vu lan vào ngày nào? Chính lễ vào Rằm tháng Bảy (15/7 âm lịch), còn lễ được tổ chức trong các ngày của tháng Bảy âm lịch. Ngày dương lịch của năm nay nằm ở khung ngay dưới tiêu đề.
Người không phải Phật tử có đi lễ được không? Theo Giác Ngộ Online, tại Tịnh thất An Lạc (xã Hiệp Phước, vùng ven TP.HCM), người tham dự đều được cài hoa hồng, dù là Phật tử hay không. Pháp hội ở Việt Nam Quốc Tự cũng đón người dân đến dự.
Hoa hồng đỏ và hoa hồng trắng khác nhau thế nào? Hoa đỏ dành cho người còn cha mẹ, hoa trắng dành cho người đã mất cha hoặc mẹ.
Vì sao lễ Vu lan vào Rằm tháng Bảy? Theo kinh Vu lan bồn, Đức Phật dạy Mục Kiền Liên thiết lễ vào ngày Tự tứ, Rằm tháng Bảy, khi chư Tăng kết thúc ba tháng an cư kiết hạ.
Cầu siêu trong mùa Vu lan là gì? Qua các bài của Giác Ngộ Online, đó là việc tụng kinh, hồi hướng công đức cho tổ tiên và người thân đã mất. Ở Việt Nam Quốc Tự, người dân có thể ghi tên thân nhân đã mất để được cầu nguyện.
Nguồn tham khảo
- Giáo hội ban hành Thông bạch Vu lan - Báo hiếu Phật lịch 2570 - Dương lịch 2026, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Thông bạch Đại lễ Vu lan - Báo hiếu Phật lịch 2569 - Dương lịch 2025, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Pháp hội Vu lan - Báo hiếu: Hòa thượng Thích Lệ Trang làm Gia trì sư đàn chẩn tế cầu âm siêu dương thái, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
Xem thêm 4 nguồn
- Mùa Vu lan ấm áp của người dân vùng ven TP.HCM, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Vu lan - trở về nuôi lớn hiếu tâm, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Báo hiếu theo kinh Vu lan: Hòa thượng Thích Trí Quảng, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 30 tháng 10, 2026
- Phật dạy Pháp Vu Lan Bồn cho Ngài Mục Kiền Liên (trích Phật học phổ thông của Hòa thượng Thích Thiện Hoa), Phật giáo Việt Nam, kiểm tra ngày 30 tháng 10, 2026