Đại lễ Phật đản
Phật đản (Vesak) kỷ niệm Đức Phật đản sinh, thành đạo và nhập Niết-bàn; Giáo hội Phật giáo Việt Nam cử hành lễ chính vào Rằm tháng Tư (15/4 âm lịch). Ý nghĩa, hoạt động ở chùa và lưu ý khi đi.
Biên soạn: Ban biên tập
Cập nhật 7 phút đọc
Đại lễ Phật đản, còn gọi là Vesak, là ngày lễ lớn hằng năm của Tăng Ni, Phật tử trên thế giới. Ở Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cử hành lễ chính vào Rằm tháng Tư (15/4 âm lịch). Có nơi tổ chức một ngày trọng thể, có nơi tổ chức cả tuần lễ kính mừng.
Ý nghĩa
Theo Thông bạch năm 2025 của Giáo hội, đại lễ Vesak nhớ ba mốc lớn trong đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni: đản sinh, thành đạo và nhập Niết-bàn. Một bài viết trên Giác Ngộ Online cho biết Vesak còn gọi là lễ Tam hợp, và nêu mục đích của lễ là giúp niềm tin nơi Phật, Pháp, Tăng nảy nở và lớn dần trong lòng Phật tử. Bài ấy cũng nhắc rằng điều cốt lõi là đem lời Phật dạy vào đời sống, không chỉ dừng ở nghi lễ.
Về ngày tổ chức, hai truyền thống khác nhau. Theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm trả lời Báo Pháp luật Việt Nam (2024):
- Phật giáo Nam truyền gọi ngày này là Đại lễ Vesak, và đản sinh, thành đạo, Niết-bàn cùng được nhớ trong tháng Vesak của Ấn Độ (lễ Tam hợp).
- Phật giáo Bắc truyền kỷ niệm đản sinh vào mùng 8 tháng 4 âm lịch.
Theo Thông bạch năm 2025, từ năm 1999 Liên Hợp Quốc có nghị quyết công nhận Đại lễ Vesak là lễ hội văn hóa, tôn giáo của thế giới nhằm cổ vũ hòa bình. Về lễ Phật đản quy mô lớn, một bài nghiên cứu trên Giác Ngộ Online cho biết chính sử Trung Hoa ghi nhận Trách Dung, một vị tướng thời Đông Hán, là người đầu tiên đứng ra tổ chức, năm 195, với việc tụng kinh, tắm Phật và thiết trai. Các sử gia còn nhiều ý kiến khác nhau về sự kiện này.
Còn câu chuyện đản sinh thì được kể thế này. Theo sử Phật giáo mà Báo Pháp luật Việt Nam thuật lại, Hoàng hậu Ma-da, vợ vua Tịnh Phạn, đang đi từ kinh thành Ca-tỳ-la-vệ về quê mẹ để sinh con, theo phong tục Ấn Độ. Đi ngang vườn Lâm-tỳ-ni, bà dừng chân, tắm ở hồ nước, rồi vịn cành cây Vô ưu và hạ sinh Thái tử Tất-đạt-đa. Tương truyền Thái tử bước bảy bước, mỗi bước có một đóa sen nâng gót. Lâm-tỳ-ni nay thuộc Nepal và là một trong bốn Thánh địa của Phật giáo.
Ở chùa vào ngày lễ
Thông bạch năm 2026 của Giáo hội cho phép tổ chức lễ trong một ngày trọng thể hoặc cả tuần lễ, tùy tình hình từng nơi, và nêu những hoạt động sau tại chùa và cơ sở tự viện:
- Đặt bồn tắm Phật truyền thống để Phật tử làm nghi thức tắm Phật. Giáo hội cũng khuyến khích gia đình đặt bồn tắm Phật ở nơi trang nghiêm trong nhà.
- Treo cờ, phan, phướn, lồng đèn, biểu ngữ kính mừng Phật đản và dựng vườn Lâm-tỳ-ni.
- Nơi nào đủ điều kiện thì có thể tổ chức diễu hành bằng xe hoa.
- Các buổi biểu diễn nghệ thuật, sinh hoạt văn hóa và triển lãm.
- Thăm viếng, tặng quà các gia đình có công, trẻ em khuyết tật, mồ côi, người già neo đơn.

Theo Thông bạch năm 2025, vào mùng 8 và Rằm tháng Tư (8/4 và 15/4 âm lịch), các chùa cử ba hồi chuông trống Bát-nhã lúc 4 giờ sáng, kính mừng Đức Phật đản sinh. Đây là hướng dẫn của năm đó, nên xác nhận trước khi đi.
Về thứ tự buổi lễ chính, chương trình năm 2025 của Giáo hội có phần tuyên đọc thông điệp và diễn văn, rồi đến phần cúng dường: niệm hương, dâng hoa, tụng kinh kính mừng Phật đản, tắm Phật và hồi hướng. Đây là khung chung cho cả nước, không phải chương trình của một chùa cụ thể.
Theo Giác Ngộ Online, mùa Phật đản là dịp nhiều người đến chùa để lễ Phật, dự lễ tắm Phật và cầu bình an. Nhiều tự viện cũng tụng kinh Chuyển Pháp luân, bài pháp mở đầu mà Đức Phật giảng sau khi giác ngộ. Về kinh nên tụng, một bài viết trên Giác Ngộ Online cho biết không có bài kinh chuyên biệt cho ngày đản sinh. Cũng theo bài ấy, Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quang (1923–2019) từng chỉ dạy Tăng chúng tu viện Quảng Hương Già Lam nên trì tụng phẩm Như Lai thọ lượng của kinh Diệu pháp liên hoa trong mùa Phật đản.
Lưu ý khi đi chùa
Dưới đây là gợi ý chung, không phải quy định của chùa nào:
- Mặc trang phục kín đáo, gọn gàng; nói khẽ và đi lại nhẹ nhàng trong chánh điện.
- Dịp lễ chùa có thể rất đông, nhất là vào chính lễ Rằm tháng Tư. Bạn nên đi sớm hoặc chọn một ngày khác trong tuần lễ nếu muốn thong thả hơn.
- Gửi xe ở nơi chùa chỉ dẫn và tránh đỗ chắn lối đi.
- Khi chụp ảnh, hãy tránh làm phiền người đang lễ, và hỏi chùa trước nếu muốn chụp trong chánh điện.
- Khi đến tắm Phật, bạn xếp hàng theo hướng dẫn tại chùa. Theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, người tắm Phật múc ba gáo nước dội lên hai vai và đôi bàn chân tượng, không dội lên đầu.
Giờ mở cửa và chương trình mỗi chùa mỗi khác, nên xác nhận trước khi đi.
Nơi tham dự
Mỗi chùa tự sắp xếp chương trình lễ theo điều kiện của mình. Bạn có thể đọc về một số ngôi chùa trong cuốn hướng dẫn này: Chùa Vĩnh Nghiêm, TP.HCM, Chùa Bà Đá, Hà Nội, Chùa Bằng, Hà Nội, Chùa Phước An, Cần Thơ và Chùa Phước Hưng, Sa Đéc.
Câu hỏi thường gặp
Phật đản vào ngày nào âm lịch? Giáo hội Phật giáo Việt Nam cử hành lễ chính vào Rằm tháng Tư (15/4 âm lịch). Theo Phật giáo Bắc truyền, đản sinh được kỷ niệm vào mùng 8 tháng 4 âm lịch. Ngày dương lịch của năm nay hiện trong khung ngay dưới tiêu đề.
Phật đản và Vesak có phải một không? Có. Vesak cũng là tên gọi của đại lễ này, kỷ niệm việc Đức Phật đản sinh, thành đạo và nhập Niết-bàn. Ngày tổ chức khác nhau giữa truyền thống Nam truyền và Bắc truyền.
Có phải đi đúng ngày Rằm không? Không bắt buộc. Thông bạch năm 2026 cho phép tổ chức một ngày trọng thể hoặc cả tuần lễ kính mừng, tùy từng nơi. Lịch mỗi chùa mỗi khác; nên xác nhận trước khi đi.
Mùa Phật đản nên tụng kinh gì? Không có bài kinh chuyên biệt cho ngày đản sinh, theo một bài viết trên Giác Ngộ Online. Nhiều tự viện tụng kinh Chuyển Pháp luân. Bạn có thể hỏi chư Tăng, chư Ni tại chùa bạn đến.
Tắm Phật có ý nghĩa gì? Nghi thức nhắc đến sự kiện đản sinh và việc gột rửa thân tâm. Thông bạch năm 2026 nêu nghi thức tắm Phật với lời cầu cho đất nước yên ổn và thế giới hòa bình. Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Trưởng ban Trị sự Giáo hội TP Hà Nội, cho Báo Pháp luật Việt Nam biết nghi thức bắt nguồn từ sự kiện đản sinh, khi chư Thiên rưới nước tắm cho Thái tử, và người tắm Phật được nhắc gột rửa thân tâm mình.
Nguồn tham khảo
- Trung ương Giáo hội ban hành Thông bạch Hướng dẫn tổ chức Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 (Bính Ngọ, 2026), Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Thông bạch của Giáo hội về tổ chức Đại lễ Phật đản Phật lịch 2569 - Dương lịch 2025, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Ý nghĩa và bài học từ 3 sự kiện trong cuộc đời Đức Phật - Vesak 2025, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
Xem thêm 5 nguồn
- Vài nét về Đại lễ Phật đản đầu tiên và lớn nhất trong lịch sử Phật giáo, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Mùa Phật đản, lắng lòng với lời kinh Chuyển Pháp luân, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Mùa Phật đản nên tụng kinh gì?, Giác Ngộ Online, kiểm tra ngày 29 tháng 10, 2026
- Những linh địa phải đến một lần trong đời (Kỳ 2): Huyền bí vườn ngự uyển Lâm Tỳ Ni, Báo Pháp luật Việt Nam, kiểm tra ngày 30 tháng 10, 2026
- Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm: Hướng tâm về Đức Phật, vì mọi người mà phục vụ, Báo Pháp luật Việt Nam, kiểm tra ngày 30 tháng 10, 2026